Asertywność – co to takiego? - Marcin Mańka Akademia Komunikacji i Wizerunku - Coaching

Marcin Mańka Akademia Komunikacji i Wizerunku – Coaching

Asertywność – co to takiego?

Z pewnością doskonale znasz uczucie bycia w niezgodzie z sobą. To moment, w którym podporządkowałeś się albo zareagowałeś zbyt agresywnie. Nie byłeś jednym słowem asertywny. Teoretycznie asertywność to bardzo prosta rzecz. To wyrażanie swoich potrzeb, opinii, postaw w szacunku do siebie i innych. To takie sytuacje, gdzie Twoje prawa i innych zarównują się. Proste prawda? Ale tylko w teorii. Na szczęście nad asertywnością można pracować.

Jak poznać człowieka asertywnego?

Poznasz go po umiejętności wyrażania siebie z wiarą we własne możliwości. Nie zachowuje się biernie ani agresywnie. Nie manipuluje też innymi. Taka postawa wymaga jednak pogłębienia samoświadomości, poznania swojego „ja”, polubienia siebie i wzięcia za własną osobę odpowiedzialności. Aby to osiągnąć ważne jest nauczenie się umiejętności słuchania innych i reagowania na ich potrzeby, nie zapominając równocześnie o własnych interesach i zasadach.

Według Erica Berne’a, twórcy analizy transakcyjnej, możliwe są następujące kombinacje postaw.

  • Ja jestem w porządku – Ty nie jesteś w porządku
  • Ja nie jestem w porządku – Ty jesteś w porządku
  • Ja nie jestem w porządku – Ty nie jesteś w porządku
  • Ja jestem w porządku – Ty jesteś w porządku

Człowiek o postawie asertywnej wychodzi z założenia, że sam jest w porządku i inni również (ja jestem OK, Ty jesteś OK).

Asertywność buduje zdrowe relacje

Nieumiejętność określenia własnych granic może wywoływać stres. Jest to konieczne. To świadomość tego, co w danej chwili jest mi potrzebne oraz rozpoznanie tego, co utrudnia osiągnięcie celu, a także przeszkadza w przystosowaniu się do danej sytuacji.

Siedem warunków asertywności (H. Hamer, 1999)

  1. Dawanie innym ludziom tych samych praw, co sobie (np. do błędów, niewiedzy,           do zabawy, do wypoczynku, do zapominania i inne).
  2. Dbałość o zwięzłość i precyzję wypowiedzi.
  3. Stosowanie komunikatów typu „Ja”.
  4. Przyjazna i zdecydowana mowa ciała.
  5. Spójność mowy ciała ze słowami.
  6. Naturalne zachowanie się bez „maski” i udawania.
  7. Uprzejmość bez okazywania wyższości czy dominacji.

Prawa człowieka wg Herberta Fensterheima

  1. Masz prawo do wyrażania siebie, swoich opinii, potrzeb, uczuć – tak długo, dopóki nie ranisz innych.
  2. Masz prawo do wyrażania siebie, nawet jeśli rani to kogoś innego – dopóki Twoje intencje nie są agresywne.
  3. Masz prawo do dysponowania swoim ciałem, czasem i własnością, jeśli to, co robisz jest dobre dla innych.
  4. Masz prawo do przedstawiania innym swoich próśb – dopóki uznajesz, że oni mają prawo odmówić.
  5. Są sytuacje, w których kwestia praw poszczególnych osób nie jest jasna. Zawsze jednak masz prawo do przedyskutowania tej sytuacji z drugą osobą.
  6. Masz prawo do korzystania ze swoich praw.

Twoje prawa są ważne:

  • Masz prawo myśleć przede wszystkim o sobie
  • Masz prawo popełniać błędy
  • Sam wiesz najlepiej co czujesz. Inni nie mają prawa wypowiadać się nt. słuszności Twoich uczuć
  • Zawsze masz prawo wyrazić swoją opinię
  • Masz prawo zmienić zdanie i wybrać inny sposób działania
  • Masz prawo zadawać pytania i prosić o wyjaśnienie
  • Masz prawo negocjować warunki
  • Masz prawo prosić o pomoc i wsparcie
  • Masz prawo mówić o swoim samopoczuciu

Jak wyrażać asertywność na co dzień?

  • Posługuj się komunikatami typu „Ja” i często używaj określeń: Ja… uważam, że… czuję, że… chcę… weźmy się do… co myślisz o…
  • Miej głos stanowczy, ale miękki
  • Utrzymuj kontakt wzrokowy z rozmówcą, odczuwają empatię drugiej osoby, a także przejawiają pewność siebie oraz siłę

Asertywna komunikacja jako podstawa komunikacji

Zarządzania sobą i budowania relacji z innymi:

  • Uległość – kiedy tylko prawa naszego rozmówcy są ważne, konsekwencją takiej postawy jest frustracja, poczucie krzywdy i wykorzystania, straty,
  • Agresja – kiedy tylko moje prawa są ważne – konsekwencją takiej postawy jest destrukcyjnie wyrażana złość, poczucie niezadowolenia i winy, niszczenie relacji,
  • Asertywność – kiedy zarówno moje, jak i prawa rozmówcy są ważne – zdrowe wyrażanie, stanowcze i bez lęku, swoich emocji, postaw, opinii z szacunkiem dla siebie i innych.

Osoba a zachowanie

Bardzo częstym błędem w asertywnej komunikacji jest zjawisko zlania się w wypowiedzi osoby i zachowania. Jest to bardzo niebezpieczne zjawisko, ponieważ bardzo destrukcyjnie działa na rozmówcę. Prowadzi do uogólnień na temat danej osoby. Przykład: Jesteś nieodpowiedzialny. Znacznie lepiej zastąpić komunikatem: Lubię Cię i nie podoba mi się, że spóźniasz się na moje imieniny.

Podsumowanie:

Asertywności tak jak alfabetu można się nauczyć. Jest to kompetencja miękka, dzięki której poprawiasz relacje z innymi. Pozwala Ci też na życie w zgodzie ze sobą. To nic innego jak  odmawianie, wyrażanie własnego zdania, krytyki, czy przeciwstawianie się w sposób jaki do tej pory czyniłeś, lecz z jedną jednak jakościową różnicą. To wszystko ma się odbywać w szacunku do siebie i innych. Pamiętaj, że skuteczna asertywna komunikacja nie polega jedynie na doborze odpowiednich słów. Równie ważne jest: brzmienie, gestykulacja, intonacja i siła głosu oraz język ciała. Jeśli nie zrównoważymy wszystkich tych elementów, treść naszego komunikatu pozostanie niejasna.