Marcin Mańka Akademia Komunikacji i Wizerunku – Coaching

Osobowość i jej typy – jak komunikować się z osobami o różnych typach osobowości i jak interpretować zachowania słuchaczy

Typy osobowości w teorii

Typ osobowości obejmuje wszystkie cechy charakterystyczne danego człowieka – jego sposób myślenia i odczuwania, typowe zachowania, sposób podejmowania decyzji czy radzenia sobie z problemami. Na każdy z typów osobowości składają się zarówno dobre, jak i złe aspekty.

Ludzie różnie reagują na te same doświadczenia. Jedni wycofują się, drudzy wręcz przeciwnie – zawsze podejmują wyzwanie. Jedni natychmiast pokazują to, co czują, a drudzy skupiają się na analizie i rozważaniach. Ludzie zachowują się inaczej w odpowiedzi na te same zdarzenia, dlatego również komunikacja przybiera różne formy.

Gdy już wiemy, jak poszczególne typy osobowości różnią się od siebie, możemy próbować dostosować nasz komunikat tak, aby trafił do każdej z nich. Pomoże to nie tylko w prywatnych kontaktach, ale również w pracy – zwłaszcza gdy współpracujemy z osobami, którym daleko do naszego typu osobowości i z którymi może się nam być trudno dogadać. Warto zapamiętać, chodzi tu o znalezienie porozumienia pomiędzy różnymi świtami , a nie próbę zmiany innych.

Podziały

Istnieją różne podziały osobowości. Najbardziej popularny i przejrzysty zawdzięczamy Hipokratesowi, greckiemu filozofowi i lekarzowi. To on 2400 lat temu opisał ludzkie zdrowie jako stan zależny od czterech podstawowych substancji występujących w organizmie. Były to: krew, flegma, żółć czarna i żółć żółta. Około 500 lat później inny grecki lekarz, Galen, doszedł do wniosku, że przewaga jednego z nich związana jest z określonymi cechami zachowania. Kolejni badacze rozwijali ten podział i uszczegółowiali go. Od strony biologicznej są one z oczywistych względów  nie na czasie, ale jako podział opisujący stronę psychologiczną naszej natury są bardzo przydatne.

Nikt z nas nie reprezentuje w całości jednego z ustalonych przez Hipokratesa typów, a raczej ich kombinacje.

Typy osobowości według Hipokratesa

  1. Choleryk – można go scharakteryzować jako osobę pobudliwą z tendencją do ciągłego niezadowolenia i silnych, gwałtownych emocji. Jest aktywny, choć ma trudność z panowaniem nad sobą. Nazwa pochodzi od greckiego słowa chole, czyli „żółć” (stąd powiedzenie „żółć go zalewa”).
  2. Flegmatyk – powolny, mało dynamiczny, trudno go pobudzić, nie ulega gwałtownym emocjom. Jest konsekwentny, zrównoważony i opanowany.
  3. Melancholik – cechuje go brak impulsywności, silne i wolno narastające reakcje uczuciowe. Mało ruchliwy, apatyczny i mało odporny na stres.
  4. Sangwinik – człowiek o żywym, pogodnym, uczuciowym i zmiennym usposobieniu. Łatwo dostosowuje się do zmiennych warunków życia, jest odporny na trudności

Różne osobowości, różna komunikacja

Choleryk

Obchodzi go cel i wyniki, ale niestety nie bardzo…ludzie. Przepraszanie, wątpliwości i brak asertywności uważa za słabości. Posiada silną potrzebę zmian i stale jest przekonany o swojej racji. Ponieważ zawsze musi wygrywać, często staje się źródłem konfliktów. Jeśli liczysz, że sam zrozumie swoje błędy, to nic bardziej mylnego. Choleryk raczej skupi się na manipulacji i intrydze. Jednocześnie trudno wygrać z nim dyskusję na argumenty, bo zwykle to on potrafi przekonać do swoich racji oraz przewodzić innym.

Cholerycy chcą mieć wpływ na swoją pracę. To oni podejmują decyzje i wszystko organizują. To urodzeni liderzy.

Flegmatyk

Osoba reprezentująca ten typ osobowości skrywa swoje emocje, więc nie łatwo jest przewidzieć jej reakcję. Jednocześnie jest niemal pewne, że trudno wyprowadzić ją z równowagi, ponieważ cechuje się opanowaniem. Nie lubi szumu wokół siebie, ale jest ciekawa świata i ludzi. Flegmatyk to dobry słuchacz, dowcipny i spostrzegawczy obserwator. Raczej dąży do pokoju i zgody. Trudno mu samemu zebrać się do działania, więc potrzebuje impulsu. Z trudem wykazuje inicjatywę, unika też podejmowania decyzji.

Flegmatyk nie lubi zmian i kierowania innymi. Ceni za to analityczne myślenie i lubi obiektywnie patrzeć na różne problemy, przez co może być dobrym mediatorem i osobą rozwiązującą problemy.

Melancholik

Melancholik to myśliciel i analityk z jasno sprecyzowanym celem. Ma duże oczekiwania w stosunku do siebie i otoczenia. Jest perfekcjonistą dbającym o szczegóły. Oczekuje właściwego postępowania i porządku. Potrafi słuchać innych oraz pomagać w rozwiązywaniu problemów.

Podporządkowuje się regulaminom i schematom. Lubi ciszę i samotność, zwłaszcza w pracy. Nasilenie kontaktów z innymi męczy go. Można jednak być pewnym, że melancholik dobrze się zorganizuje i wszystko zaplanuje z kilkumiesięcznym wyprzedzeniem.

Sangwinik

Beztroska i życie chwilą to jego główne cechy. Bezpośredni i gadatliwy, lubi skupiać na sobie uwagę otoczenia. Nienawidzi rutyny, reguł i schematów. Uwielbia, gdy coś się dzieje. Sangwinicy mają skłonność do przerywania innym i odpowiadania w ich imieniu. Wolą mówić niż słuchać. Lubią koloryzować, wyolbrzymiać fakty i nie są dobrymi słuchaczami. Mogą być odbierani jako osoby aroganckie.

Jung i osobowość jako wypadkowa

Carl Gustav Jung, uczeń słynnego Freuda, wprowadził pojęcie introwersji i ekstrawersji.

Ekstrawertyk – człowiek interesujący się otaczającą rzeczywistością. To w niej szuka informacji, czynników obiektywnych i jej podporządkowuje swoje decyzje. Łatwo nawiązuje kontakty z innymi ludźmi, ale ma trudność z aktywnym słuchaniem. Reaguje szybko i wyraźnie, charakteryzuje go pozytywny stosunek.

Introwertyk – człowiek skupiający się na własnych przeżyciach. Jego myśli są skrywane, trudno je wydobyć. Mało interesuje się światem zewnętrznym. Czasem uważa wszystko za tak oczywiste, że nie ma potrzeby mówienia o tym.

Na podstawie przeprowadzonych badań Jung doszedł do wniosku, że ludzkie postawy i preferencje nie są przypadkowe. Określił osobowość jako wypadkową:

  • postawy ekstrawertycznej lub introwertycznej;
  • sposobu gromadzenia informacji, czyli poznania lub intuicji;
  • sposobu podejmowania decyzji, czyli myślenia lub odczuwania.

 

Powyższe właściwości wzajemnie się wykluczają. Im więcej w kimś introwertyka, tym mniej ekstrawertyka. Jung doszedł do wniosku, że jeden ze sposobów gromadzenia informacji lub podejmowania decyzji zawsze dominuje.

Insights Discovery – test o nas samych

Na podstawie podziału Junga w 1987 r. Andrew Lothian stworzył model Insights Discovery.

Celem tego testu jest poznanie, zrozumienie i akceptacja zachowań własnych i innych ludzi. Składa się z 25 pytań, a jego wynik (opisowy) pozwala:

  • zmodyfikować własne zachowania, tak by były efektywne;
  • pokazuje, jak zrozumieć samego siebie;
  • wskazuje na istotne różnice między sobą a innymi ludźmi;
  • daje wiedzę o swoich słabych i mocnych stronach;
  • wskazuje ścieżki rozwoju osobistego.

 

Wiedza na temat samego siebie pozwala na tworzenie efektywnych strategii funkcjonowania oraz selekcję informacji. Ważne, by poznać i zrozumieć własne preferencje zachowań, metody działań czy najczęściej powtarzane schematy. Warto jednak pamiętać, że ludzie zwykle są raczej mieszanką różnych cech niż jednym typem osobowości, czy zgodnie z Insights…kolorem.

Carl Jung definiował osobowość przy pomocy pojęcia energii. Aby ją zobrazować, autor testu Insights Discovery użył kolorów. W ten sposób na podstawie analiz statystycznych powstał układ energii kolorystycznych, czyli koło 72 typów Insights – mapa nas samych.

Odkryj swój typ:

http://www.insights.pl/odkryj-swoj-typ-insights-discovery

Cztery kolory

Istnieje jeszcze jeden bardzo znany podział oparty na kolorach.
Taylor Hartman, autor książki Kod kolorów – typy osobowości zaszyfrowane w kolorach, wyodrębnił 4 podstawowe typy osobowości i oznaczył je kolorami: czerwonym, żółtym, niebieskim i zielonym. Każdy człowiek ma jedną, wiodącą barwę – motyw, którym kieruje się w życiu.

Motywy ludzi o poszczególnych typach osobowości:

  • czerwony – władza;
  • niebieski – intymność;
  • biały/zielony – spokój;
  • żółty – zabawa.

 

Obserwując ludzi, z którymi się komunikujemy, możemy wywnioskować, jaki typ osobowości reprezentują, i dopasować do niego sposób komunikacji.

Dokładny opis kolorów znajdziesz w jednym z poprzednich artykułów.

CZYTAJ

Trudno jest zgłębić a tym bardziej wykorzystać wiedzę na temat osobowości. Jednak uzbrojeni w takie podstawy mamy większe szanse na sukces komunikacyjny. Kluczem jest jednak rozwój samego siebie, nasza elastyczność, próba otwarcia się na innych i na odmienność jest najlepszym, choć bez wątpienia też najtrudniejszym wyborem.