Marcin Mańka Akademia Komunikacji i Wizerunku – Coaching

Pierwsze wrażenie a wystąpienia publiczne. Peter Borkenau i Anette Liebler

Na pewno nieraz słyszeliście stwierdzenie, że „pierwsze wrażenie jest bardzo ważne”, ponieważ to właśnie ono decyduje o tym, czy ufamy komuś bądź nie, słuchamy z chęcią lub nie, chcemy rozmawiać i nawiązać bliższy kontakt lub zupełnie nie jesteśmy tym zainteresowani. Dzieje się tak dlatego, że kiedy ludzie widzą Cię pierwszy raz, wrażenia na Twój temat formują natychmiast na podstawie tego, co można wyczytać z Twojej twarzy i całego ciała – w tym również gestów oraz tego, jak się zachowujesz. Naukowcy udowodnili, że nasze wrażenia na temat drugiego człowieka powstają natychmiast i wcale nie są do tego potrzebne szczegółowe informacje o drugiej osobie. Co ważne, często to pierwsze wrażenie jest bardzo trafne.

Wystarczy kilka sekund

Badacze od lat zastanawiali się nad tym, co powoduje, że człowiek może ocenić drugą osobę zaledwie po kilku sekundach. By odpowiedzieć na to pytanie, naukowcy Peter Borkenau i Anette Liebler (1992) przeprowadzili szereg badań. Najważniejsze z nich polegało na tym, że 100 wybranych osób wchodziło do pokoju, siadało i czytało krótki tekst z prognozą pogody – scena była nagrywana, a po przeczytaniu tekstu uczestnicy badania wychodzili z pomieszczenia. Następnie nagrany film odtwarzano w różnych wersjach innym, nieznającym ich osobom, których zadaniem była ocena cech wyglądu i osobowości nagranych ludzi. Okazało się, że oceny są do siebie bardzo podobne, a co ważniejsze, są również podobne do tego, co napisali o sobie w ankiecie ci, których oceniano. Naukowcy na podstawie badania stwierdzili, że wnioski o drugiej osobie wyciągamy natychmiast na podstawie wyglądu twarzy oraz zachowania. Inna seria badań (Uleman, Newman i Moskowitz, 1996) udowodniła, że bardzo ważnym źródłem wniosków o człowieku jest też to, co on robi, czyli tzw. zachowania celowe.

Dobrze się zaprezentuj

Wiemy już, że inni oceniają nas bardzo szybko, dlatego kiedy kontaktujemy się z kimś po raz pierwszy, warto zadbać o to, aby ocena ta była jak najbardziej dla nas przychylna. Jest to szczególnie przydatne w czasie wystąpień publicznych, bo łatwiej jest dotrzeć do odbiorcy i przekonać go do tego, co mówimy, jeśli słuchający dobrze nas ocenia. Zadbać o to, żeby tak było, można jeszcze przed rozpoczęciem wystąpienia:

  • Jeszcze zanim wyjdziesz do swoich słuchaczy, czyli w trakcie przygotowań, zastanów się, czy Twoje ubranie, fryzura i makijaż są estetyczne. Czy aby na pewno czerwona marynarka z kontrastowym wzorem, którą chcesz założyć, nie jest za bardzo ekstrawagancka? Pamiętaj, że zwykle lepiej ubrać się konserwatywnie niż zbyt swobodnie.
  • Dowiedz się czegoś więcej o osobach, które będą przemawiać przed i po Tobie, a jeżeli występujesz sam, pomyśl o swojej publiczności. Jeśli będziesz miał takie informacje, łatwiej Ci będzie dostosować swoje zachowanie do otoczenia, w którym występujesz. Nie chodzi o to, aby zamieniać się w kogoś, kim nie jesteś, ale o to, że w środowisku akademickim czy biznesowym zachowujemy się trochę inaczej niż gdy przebywamy w grupie nastolatków.
  • Gdy wejdziesz do sali, w której będziesz występować, lub jeszcze na korytarzu, przy stoliku kawowym, przedstaw się i przywitaj z pozostałymi uczestnikami wydarzenia. Podając im dłoń, patrz w oczy i bądź pewny siebie.
  • Podczas rozmowy pamiętaj, że nie tylko słowa decydują o tym, jaki komunikat wysyłasz do odbiorcy. To, co mówisz, jest tak samo ważne jak to, w jakim tempie mówisz, jaki masz ton głosu, czy Twój głos jest wysoki, czy niski. Dlatego nie wykonuj gwałtownych gestów, mów spokojnie, wyraźnie, ale jednocześnie naturalnie.
  • Nie garb się! Wyprostuj plecy, wypnij klatkę piersiową do przodu (oczywiście bez przesady, tak aby nie wyglądało to nienaturalnie). Pokaż, że jesteś pewny siebie. Jeśli stoisz prosto, inni widzą, że masz duże poczucie własnej wartości.
  • Podczas rozmów bądź szczery. Zachowuj się odpowiednio do sytuacji, ale rób to tak, aby być naturalnym. Ludzie szybko zauważą, że udajesz kogoś, kim nie jesteś, i stracą do Ciebie zaufanie. Wtedy trudno Ci będzie wzbudzić sympatię.

Podtrzymaj dobre wrażenie

Udało Ci się zapoznać z wszystkimi lub niektórymi uczestnikami i zrobić na nich dobre wrażenie. Teraz musisz je tylko podtrzymać lub dobrze zaprezentować się przed tymi, którzy Cię jeszcze nie znają. Dlatego kiedy już pewnym krokiem wejdziesz na mównicę lub scenę i przejmiesz mikrofon, swoje wystąpienie powinieneś przeprowadzać według pewnych zasad:

  1. Język oficjalny nie pomaga w zrozumieniu tego, co mówisz. Jeśli używasz wielu mało znanych słów lub zapożyczeń z języków obcych, Twoje przemówienie będzie bardzo trudne do zrozumienia – słuchacze tylko przez pewien czas będą w stanie skupić się na tym, co mówisz, a później stracą zainteresowanie. Skomplikowane słownictwo utrudnia przekaz. Staraj się używać takich wyrazów, które Twoi słuchacze będą mogli zrozumieć.
  2. Nie możesz mówić za długo. Nikt nie jest w stanie słuchać Cię w nieskończoność – nawet gdy to, co mówisz, jest bardzo ciekawe. Staraj się omijać mniej istotne wątki. Nie rób zbyt daleko idących dygresji. Stosuj zasadę: prosto, zwięźle i na temat.
  3. Słuchacze to wrażliwi ludzie. Staraj się więc mówić tak, aby odnosić się do ich emocji i działać na ich wyobraźnię (przecież sprawdziłeś wcześniej, z jakim audytorium będziesz mieć do czynienia). Podczas przemawiania zwracaj się bezpośrednio do publiczności.
  4. Panuj nad tym, w jaki sposób mówisz. Wyobraź sobie lub posłuchaj, w jakim tempie wypowiada się Twoja publiczność. Nie możesz mówić za szybko. Staraj się przemawiać tak, aby Twoje słowa mogła usłyszeć i zrozumieć osoba siedząca najdalej od Ciebie. Podkreślaj te wyrazy, które są w Twoim przemówieniu najważniejsze. Wypowiedź nie może być monotonna. Zawieszaj głos, aby podkreślić znaczenie tego, co mówisz.

Stosując te zasady, pamiętaj, że to, co mówisz, jest równie ważne z tym, jak się zachowujesz. Dlatego zwracaj uwagę na swoją postawę, wyprostuj się, nie wykonuj gwałtownych gestów. Pilnuj, aby Twoja twarz wyrażała pozytywne emocje. Dzięki temu zrobisz na swoich słuchaczach dobre wrażenie i łatwiej Ci będzie trafić do nich z przekazem.

Bibliografia:

Aronson, E. (2012). Człowiek istota społeczna, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Wojciszke, B. (2011). Psychologia społeczna, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR.