Podstawy etykiety biznesowej - Marcin Mańka Akademia Komunikacji i Wizerunku - Coaching

Marcin Mańka Akademia Komunikacji i Wizerunku – Coaching

Podstawy etykiety biznesowej

Savoir-vivre to zasady właściwego zachowania się w towarzystwie, także znajomość tych zasad i umiejętność ich stosowania.[i] Pojęcie to jest niezwykle pojemne. To nie tylko kwestia tego, kto pierwszy podaje rękę, kogo przepuścić w drzwiach i w jaki sposób przywitać się, by nikogo nie urazić. Znajdziesz w tej dziedzinie także kulturę języka – kod wysławiania się i prowadzenia korespondencji (również elektronicznej) i wiele innych zagadnień. Obecnie etykieta towarzyska (wcześniej obecna na salonach) wkracza do firm, choć na potrzeby biznesu odpowiednio zmieniona. To co jest normą w towarzystwie, nie zawsze uchodzi za bon ton w pracy. Dobrze to też wiedzieć.

Uniwersalne  zasady savoir-vivre ( Carnegie, 1936)[ii]

  1. Interesuj się szczerze ludźmi
  2. Uśmiechaj się
  3. Pamiętaj, że dla każdego nazwisko jest najsłodszym i najważniejszym z dźwięków
  4. Bądź dobrym słuchaczem, zachęcaj innych, by opowiadali o sobie
  5. Rozmawiaj z każdym o tym tylko, co jest mu znane i co go interesuje
  6. Usiłuj wzmagać w każdym poczucie jego wartości i czyń to szczerze

Small talk

Wszystko zaczyna się od rozmowy. W biznesie często spotykanym zaczynem poważnej rozmowy jest właśnie small talk (pogawędka), czyli mała rozgrzewka służąca przełamaniu lodów. To niezobowiązująca wymiana zdań z osobą napotkaną w przelocie lub dopiero przed chwilą poznaną. To wstęp do poważniejszego dialogu. Taka rozmowa musi być neutralna. Dlatego na liście wykluczonych z niej tematów znajduje się m.in.: polityka, religia, gospodarka, moralność, sprawy światopoglądowe, obszerne zagadnienia kulturowe, zdrowotne, sprawy służbowe, środowiskowe, rodzinne, gusty, upodobania, zachowanie, dyskusja o nieobecnych, ale też obecnych osobach. W trakcie takiej rozmowy zachowuj się naturalnie. Uważnie słuchaj. Nie przerywaj. Patrz w oczy. Nie mów też zbyt głośno, ale zrozumiale i wyraźnie. Dobieraj odpowiednie słowa. Nie spoufalaj się. Zachowaj dystans do siebie i rozmówcy. Bądź oszczędny w gestach. Potwierdź skinieniem głowy, uśmiechem. Parafrazuj wypowiedzi. Buduj mosty w nowej relacji. Dopytuj, ale  nienachalnie.

Oto moja wizytówka

Po rozmowie przychodzi często czas na wymianę wizytówek. Kanon ich wręczania przewiduje, że osoba starsza wręcza ją młodszej, kobieta – mężczyźnie, szef – pracownikowi. A jak poprosić o wizytówkę? Możesz kurtuazyjnie zapytać: „Czy byłaby szansa otrzymać do Pani/Pana kontakt?”. Jeśli z drugiej strony nie będzie reakcji, absolutnie nie nalegaj. I jeszcze jedna ważna rzecz. Nigdy nie chowaj wizytówki do kieszeni.  „Wizytówkodawca” może poczuć się zlekceważony. Zainwestuj w wizytownik. Ewentualnie schowaj wizytówkę do porfela (eleganckiego!), ale nie rób tego od razu. Poświęć 3-4 sekundy na zapoznanie się z nią. To wyraz zainteresowania osobą.

Biznesowy brundershaft

Przejście na Ty proponuje osoba wyższa rangą zgodnie z regułą precedencji (ważniejszy jest ten, kto ma wyższe stanowisko niezależnie od płci). Szef może zaproponować zatem swoim pracownikom przejście na ty, co widocznie skraca dystans, równocześnie jednak powinien zaznaczyć, że obie strony powinny zwracać się po imieniu.  Niekulturalne jest przechodzenie na ty bez wyraźnej zgody pracownika.

W etykiecie biznesowej obowiązuje też zasada, że tylko raz przechodzi się na ty.  Jeśli osoba, z którą jesteś na ty awansuje, nadal możesz zwracać się do niej po imieniu. Nie obawiaj się, że jest to niekulturalne.

Kulturalnie postępuje szef proponując w pracy przejście na ty kobietom starszym od niego i o większym stażu. Często pokutuje stereotypowe myślenie, że taka propozycja nie powinna paść z ust młodszego.

Zasady tytułowania

Tytuły dzielimy na zawodowe, kurtuazyjne, naukowe i rodowe.[iii]

Tytuły zawodowe wskazują na stanowisko oraz wykształcenie. Do osób zajmujących wyższe stanowisko zwracaj się wymieniając ów tytuł (prezes, dyrektor, kierownik). Prezentując osobę niższą stanowiskiem wymień jej imię i nazwisko i poprzedź jedynie grzecznościowym: pani/pan. Gdy masz do czynienia w urzędzie z dwuczłonowym stanowiskiem np.: główny specjalista ds. integracji europejskiej zastępuj go tytułem naukowym: panie magistrze. Pomijaj też przedrostek „wice”. Do wiceministra mów „panie ministrze”. Jednak, gdy osoba nie piastuje już tego stanowiska, zwracaj się nadal do niej używając tytułu. Jeśli jednak sobie tego nie życzy, uszanuj to. Pamiętaj też, że jedynym dożywotnim tytułem jest funkcja prezydenta.3322

Tytuły kurtuazyjne to wyraz atencji. W Polsce za tytuły kurtuazyjne uchodzą:

ekscelencja – zwracamy się w ten sposób do głowy państwa, rządu, ministrów, ambasadorów, arcybiskupa i biskupa

magnificencja – zwracamy się tymi słowami do rektora wyższej uczelni

eminencja –  zwracamy się w ten sposób do kardynała

Tytuły naukowe wymieniane przy przedstawianiu osób z dorobkiem na uczelni: pan profesor, pan doktor. Na uczelniach pojawia się także tytuł pani/pan magister, który poza nią jest pomijany. Nie jest nietaktem jednak zwracać się do lekarza: panie doktorze.

Tytuły rodowe w Polsce występują sporadycznie. Używane jako formy grzecznościowe np. panie hrabio, ale nie w kontaktach osobistych.

Etykieta przy stole

Miejsce

Najlepsze miejsce dla gościa – usytuowane przodem do wejścia i z widokiem na salę, ale nie pod oknem, bo światło razi rozmówcę. Najważniejsze znajduje się bezpośrednio po prawej stronie gospodarza przyjęcia.

Co zamówić?

Na biznesowych spotkaniach zamawiaj potrawy o uśrednionych cenach, czyli nie za drogie i niezbyt tanie. Dotyczy to zarówno gościa, jak i zapraszającego.

Reguła alternacji

Kiedy planujesz spotkanie oficjalne usadź kobiety i mężczyzn naprzemiennie. Zasada ta obowiązuje również w przypadku cudzoziemców i autochtonów.

Stała formuła precedencji

Kierując się wszystkimi zasadami precedencji należy zaprosić tyle samo mężczyzn co kobiet,  a ich liczba stanowić wynik formuły Yx4+ 2 (igrek razy cztery plus dwa), czyli wynosić 6, 10, 14, 18 etc. Usadź gości przy kilku stołach, jeśli jej zachowanie jest niemożliwe.

Kto reguluje rachunek?

Gospodarz płaci za wszystkich. Tylko wcześniejsze, odmienne ustalenie może ten fakt zmienić. Nie  jest dobrze widziane dokładanie się do rachunku za biznesowe spotkanie, nawet w przypadku gdy osobą zapraszającą jest kobieta.

Zaskakujące dania

Odmów zapraszającemu w sposób, który go nie urazi, jeśli chce nam zamówić danie, które nam nie odpowiada. Nie zmuszaj się do jedzenia. Jeśli na talerzu wyląduje potrawa, do której nie wiesz jak się zabrać, zapytaj zwyczajnie kelnera

Smacznego!

Słowa te wypowiada kelner.  W sytuacji biznesowej przysługują osobie, która zaprosiła.

Zasady prowadzenia korespondencji

Korespondencja firmowa musi być przejrzysta, napisana nienagannym językiem, doskonale zredagowana pod względem stylistycznym, ortograficznym, estetycznym, merytorycznym. Ma istotne znacznie dla wizerunku firmy. Czasami to pierwszy kontakt z klientem. Wysokiej jakości papier dodatkowo oznaczony logo wzbudza zaufanie i szacunek.

Listy służbowe pisz na komputerze, ale podpisuj ręcznie, po prawej stronie. Posługuj się tytułami zawodowymi.

E-koreposndencja

Słowo „witam”, przynajmniej w odczuciu naszego pokolenia, niesie ładunek pewnej wyższości. Ktoś kto mówi „witam”, czuje się ważniejszy od kogoś, kto wita. Młodzież tego nie czuje.[iv] Zatem nie rozpoczynaj mejli słowem „Witaj”. Zastąp je zwrotem grzecznościowym: „Szanowny Panie Prezesie”, „Pani Klementyno”.  Nie powtarzaj już tej formy w dalszym wątku.

Odpowiadaj na mejle w ciągu 24 godzin. Jeśli wiesz, że nie będziesz w stanie dać wiążącej  odpowiedzi, poinformuj o tym. Poproś o wyrozumiałość i cierpliwość. To oznacza, że nie lekceważysz nadawcy.

W korespondencji biznesowej nie  stosuj emotikonów.

Korespondencję mejlową kończ oficjalnym: „Z wyrazami szacunku”, „Pozdrawiam”.

Stopka to Twoja wizytówka. Zawrzyj w niej dane teleadresowe, stanowisko. Profesjonalna fotografia sprawi, że korespondencja stanie się mniej anonimowa.

Etykieta w rozmowie telefonicznej

Inicjując rozmowę służbową podaj swoje imię i nazwisko oraz nazwę firmy.

Nie upewniaj się czy osoba, do której dzwonisz ma czas z Tobą rozmawiać. Przejdź od razu do meritum.

Słuchaj aktywnie. Notuj, staraj się parafrazować. Wykaż zainteresowanie rozmową, nawet jeśli dzwoni setny klient z tą samą sprawą.  Rozmówca z pewnością Twoje zaangażowanie doceni, a Ty zostawisz po sobie dobre wrażenie.

Zawsze oddzwaniaj jeśli nie mogłeś rozmawiać, tym bardziej jeśli obiecałeś. Podziękuj za telefon jeśli, ktoś uczynił to samo. To profesjonalne podejście.

Nie wydzwaniaj też w nieskończoność. Po nieodebranych 5 sygnałach rozłącz się. Podejmij kolejną próbę po upływie 15 minut. Nie prowadź w pracy prywatnych rozmów. Ewentualnie skracaj je do minimum.

Podsumowanie:

Etykieta biznesowa stałą się nie tyle umiejętnością, co koniecznością. To podstawa każdego spotkania w biurze. Ułatwia nawiązanie kontaktów z klientami, współpracownikami, szefem. Etykieta biznesowa wymknęła się również granicom i stała się międzynarodowa. Dlatego też odbywając zagraniczną podróż służbową, koniecznie zapoznaj się z panującymi na miejscu obyczajami, by nikogo nie urazić.

 

 

[i]Bańka, M. (2008). Słownik wyrazów obcych, PWN,842

[ii] oprac. na podstawie: Prezentacja Kultura biznesu, czyli biznesowy savoir-vivre, Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości, 2014

[iii] oprac. na podstawie: Prezentacja Kultura biznesu, czyli biznesowy savoir-vivre, Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości, 2014

[iv] Sosnowski, J.(2014), Bralczyk, Miodek, Markowski. Wszystko zależy od przyimka, Agora, 15.