Marcin Mańka Akademia Komunikacji i Wizerunku – Coaching

Skutki stresu – czyli o tym jak wpływa na nas stres

Zdrowie w stresie – psychoimmunologia

Powszechnie uważa się, że stres jest zjawiskiem szkodliwym. W rzeczywistości działanie niepożądane przynosi stres zbyt silny, który przekracza indywidualne możliwości adaptacyjne, albo stres długotrwały. Silny i przewlekły (ciągły) stres może doprowadzić do problemów ze zdrowiem. Psychoimmunologia bada właśnie związek pomiędzy działaniem układu odpornościowego i nerwowego, a także wpływ psychiki na ciało. Stres przewlekły osłabia i wyniszcza układ odpornościowy, a pozostałe w organizmie hormony stresu, które nie zostaną spalone i usunięte, mogą po czasie wpływać na szereg różnych kłopotów zdrowotnych.

Badania

98% Polaków deklaruje, że odczuwa stres, w tym niemal 2 na 3 co najmniej raz w tygodniu, a 18% codziennie. Dla ponad połowy Polaków źródłem stresu jest życie prywatne.
Źródło: GFK, 2016 r.

Naukowcy uważają, że większość chorób, których przyczyną jest stres, wynika właśnie z osłabienia układu odpornościowego. Jeśli stres jest długotrwały, wydzielany kortyzol wpływa na obniżenie zdolności organizmu do wytwarzania przeciwciał i obrony przed infekcjami czy chorobami. Stres zbyt długotrwały przyczynia się do rozwoju zaburzeń psychicznych, przede wszystkim takich jak: zaburzenia lękowe (nerwicowe) i depresyjne. Stres zbyt silny, traumatyczny, stwarza ryzyko wystąpienia PTSD (zespołu stresu pourazowego) oraz, w szczególnych przypadkach, zaburzeń osobowości.

Ciekawostka

Stres „zjada” mózg

Ludzie, którzy doświadczali ogromnego stresu w miejscu w pracy, ale nie przeżyli żadnych poważnych traum i ciężkich chorób, mieli wyraźne zmiany w mózgu, zbliżone do tych, jakie pojawiają się u osób z PTSD.
Źródło: Stockholm Brain Institute

Stres osłabia układ odpornościowy, co sprawia, że jesteśmy bardziej podatni na choroby. Przewlekły stres aktywuje alergie i nietolerancje pokarmowe oraz choroby autoimmunologiczne. Choroby, o których się ostatnio dużo mówi, czyli: Hashimoto, Gravesa-Basedowa, reumatoidalne zapalenie stawów, cukrzyca, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, też mają związek ze stresem.

Ciekawostka

Polska najbardziej zestresowanym krajem Europy.

Aż 22% Polaków deklaruje, że codziennie doświadcza stresu w miejscu pracy. Dla porównania Hiszpanie są na drugim biegunie – 10%.
Źródło: ADP „The Workforce View in Europe 2017”

Objawy stresu

Ważne jest to, by nauczyć się rozpoznawać ten moment, kiedy poziom stresu zaczyna być/jest poza kontrolą. Podstawowe objawy przeciążenia stresem mogą być bardzo różne i zależą od specyficznych cech jednostki:

  • pobudzenie – które może być motywujące, ale jeśli powoduje reakcję emocjonalną, w wyniku której czujemy się wypaleni psychicznie, jest to reakcja destrukcyjna;
  • wycofanie – zamykanie się w sobie, zaprzeczanie istnieniu czynnika stresującego, bardzo mały poziom emocji, reakcja depresyjna;
  • paraliż – silna reakcja emocjonalna uniemożliwiająca podjęcie jakichkolwiek działań.


Objawy stresu występują na czterech obszarach: poznawczym, emocjonalnym, fizycznym i behawioralnym. Warto poznać każdy z nich.

Objawy poznawcze

  1. Problemy z pamięcią
  2. Dekoncentracja
  3. Trudności z adekwatną oceną sytuacji
  4. Patrzenie przez pryzmat negatywnej oceny
  5. „Rozbiegane” myśli
  6. Nieuzasadniony lęk
  7. Gonitwa myśli
  8. Niepokój
  9. Zły humor/ogólne niezadowolenie

Objawy emocjonalne

  1. Drażliwość
  2. Uczucie przytłoczenia
  3. Poczucie samotności i izolacji
  4. Stany lękowe
  5. Stan obniżonego nastroju
  6. Brak zdolności do relaksu, odpoczynku
  7. Uczucie przytłoczenia
  8. Poczucie samotności i izolacji

Objawy behawioralne

  1. Wycofanie
  2. Unikanie interakcji z ludźmi
  3. Wybuchy agresji
  4. Chaotyczne działanie
  5. Podejmowanie działań nieadekwatnych do sytuacji

Objawy fizyczne

  1. Bóle psychosomatyczne – migrena, ból brzucha, kręgosłupa, kłucia w klatce piersiowej
  2. Problemy z oddychaniem
  3. Nadmiar snu lub bezsenność
  4. Obniżenie odporności
  5. Nadmierne pocenie się
  6. Drżenie rąk
  7. Biegunki, zaparcia
  8. Częste przeziębienia/obniżona odporność

Jeśli występują u nas takie objawy warto zastanowić się poważnie nad tym gdzie jest ich źródło, i tam właśnie pracować, to zdecydowanie lepszy pomysł niż skupienie się tylko na pracy nad usunięciem skutków. Bez pracy u podstaw, problemy te będą się powtarzały. W związku z tym praca nad umiejętnością radzenia sobie ze stresem to jedno z największych wyzwań jakie można przed sobą postawić. Pewnie, że pojawiają się osoby próbujące sprzedać, złote i ekspresowe sposoby na „nie odczuwanie stresu”, ale po pierwsze jest to nie niemożliwe, a po drugie byłoby nie zdrowe. Stres jest bardzo przydatny, i jego „okiełznanie” polega na zdobyciu umiejętności radzenia sobie, gdy się pojawia, a nie próbach jego wyeliminowania.

Więcej o stresie w kolejnych wpisach.