Storytelling – wędrówka utartymi szlakami - Marcin Mańka Akademia Komunikacji i Wizerunku - Coaching

Marcin Mańka Akademia Komunikacji i Wizerunku – Coaching

Storytelling – wędrówka utartymi szlakami

Masz świetny pomysł na opowieść. Wiesz, że porwie publiczność. Nie wiesz jednak od czego zacząć. Nie masz pewności, czy czegoś po drodze nie zgubiłeś. Przede wszystkim najpierw sprawdź, czy Twoja narracja wpisuje się w schemat bajki. Upewnij się, czy prowadzisz odbiorców w dobrym kierunku, bo opowieść to przecież wędrówka po utartych szlakach. Zmienia się w niej tylko krajobraz. Szkoda czasu na więcej wyjaśnień. Wyruszamy.

Storytelling wciąga, choć bazuje na schemacie

Bohater (podmiot) wyrusza w podróż dzięki magicznemu przedmiotowi, który dostał od darczyńcy. Innymi słowy został nim obdarowany. Musi osiągnąć pewien cel, ale coś stanie mu na przeszkodzie. Cel ten może osiągnąć tylko wtedy, gdy pokona przeciwnika – smoka (może to zrobić przy wsparciu pomocnika). Dopiero po wygranej walce zdobędzie rękę księżniczki.

W tej krótkiej fabule znajdziesz 6 najważniejszych elementów bajki stworzonych na potrzeby marketingu[i]: podmiot, przedmiot, przeciwnika, pomocnika, darczyńcę i obdarowanego. To prosty schemat. Jednak, aby uniknąć sztampy, pozwól na nie spojrzeć z innej perspektywy. Niech bohaterem na przykład będzie produkt, a nie człowiek. Aromat kawy – zadufany w sobie narcyz – chce zachwycić sobą nie tylko kawoszy, a najnowszy model samochodu czeka aż uruchomisz jego silnik. Pozwala wsiąść za swoją kierownicę tylko najlepszym.

Narracja z innego niż przywykliśmy punktu widzenia wygląda zupełnie inaczej. Aby wyróżnić ją jeszcze bardziej zarzuć na nią pewien płaszcz. Bez niego dobra historia będzie naga.

Płaszcz, który musisz zarzucić na elementy opowieści

Jeśli masz już w głowie schemat opowieści, pora teraz na pewne składowe storytellingu. Jest ich wiele, bez nich żadna historia nie zaciekawi i nie wciągnie:

  • Konflikt – przeciwieństwa i ich walka. To doskonały punkt wyjścia do tego, żeby rozpocząć swój przekaz i zacząć budować markę.
  • Misja – jasno zdefiniowany cel. Spraw, by opowieść rozwijała się. Wyznacz kierunek dalszych działań.
  • Cel – ustali go tak, by odbiorca myślał, że leży poza jego możliwościami. Tymczasem okaże się, że to Ty dasz przepis jak go osiągnąć.
  • Postaci – pamiętaj, że bohaterowie to nie tylko ludzie. Mogą nimi być też zwierzęta, przedmioty, a nawet idee. Pokazuj ich różnorodność, odmienne punkty widzenia. Wyraziste postaci oraz jasno ustanowione pomiędzy nimi relacje pozwalają odbiorcom na łatwą identyfikację i wybór stron, które są im bliższe, a dzięki temu przyjęcie postawy.
  • Próby – przejścia i zmiany, którym ulega bohater. To one dynamizują historię i przez nią przeprowadzają.
  • Motyw transformacji – przemiana, którą ma przejść w czasie opowieści odbiorca. Może się z tą zmianą utożsamić lub nie. Ważne jest tak naprawdę to, żeby Twoja historia wzbudziła w nim emocje.
  • Pozytywne przesłanie – mądrość, pewien morał, który niekoniecznie wyrażany jest wprost. Zachowaj przy tym ostrożność. Nikt nie lubi być pouczany, a więc puenta powinna być wyrażona w taki sposób, żeby odbiorca zrozumiał ją jako przesłanie, inspirację i zachętę.

Siła archetypu – nie zapomnij o nim!

Nie zapomnij w swojej opowieści o archetypie. Archetyp w przeciwieństwie do stereotypów ma głębię i jest bardzo istotnym elementem storytellingu. Nie jest żadnym skrótem. W zasadzie to wokół niego budowana jest historia. Archetypy to ukryte wzorce napędzające markę. To pierwotny wzorzec postaci, zdarzenia, motywu, symbolu lub schematu. Pojęciem archetypu posługują się najczęściej psychoanalitycy, dla których archetyp oznacza elementy strukturalne nieświadomości wspólne wszystkim ludziom na świecie. Archetyp może mieć twarz: dziecka (niewinność), odkrywcy, mędrca, bohatera, buntownika, maga, zwyczajnego człowieka, błazna, kochanka, opiekuna, twórcy, przywódcy[ii].

Historia w ustach dobrego opowiadacza

Połowa sukcesu za Tobą. Stworzyłeś świetną narrację z wyrazistymi bohaterami, wieloma punktami zwrotnymi, wciągającą i wartką akcją. Teraz musisz jeszcze doprawić ją emocjami, obrazami i stylem. Trzymaj się tych wytycznych:

  • Używaj czasu teraźniejszego – przenieś słuchaczy w miejsce, o którym opowiadasz.
  • Podaj kilka plastycznych detali – to pomoże słuchaczom wyobrazić sobie daną scenę.
  • Oddziałuj na zmysły – mów, co widzisz, słyszysz, czujesz.
  • Wywołuj emocje – nazywaj je i pokazuj, daj je odczuć.
  • Mów krótkimi zdaniami – opowieść musi być prosta.
  • Różnicuj tempo – przeplataj zdania krótkie z dłuższymi.
  • Używaj kontrastów, metafor i analogii – to przykuję uwagę słuchacza, ułatwi zapamiętanie tego co chcesz przekazać..
  • Wyeliminuj niepotrzebne słowa (np. generalnie, jakoś), formy strony biernej, utarte związki frazeologiczne – przez nie Twoja opowieść jest schematyczna i nudna.
  • Pamiętaj o podsumowaniu. Przypomnij, jaki wyciągnęliście wniosek z tej historii. Nie zapomnij też o puencie. Zadaj pytanie, które nie będzie zamykało historii, ale będzie otwierało kolejną…
  • I jeszcze jedno. Obietnica ciekawej puenty powinna nadawać rytm Twojej historii. Słuchacze będą na nią czekać, próbować się jej domyślać, odszukiwać podpowiedzi, myśleć nad rozwiązaniem zagadki – dzięki temu znajdziesz się w centrum ich uwagi. Jeśli od początku wszystko będzie oczywiste, nie zaciekawisz odbiorcy, dlatego popracuj nad budowaniem napięcia. Kiedy już podasz publiczności puentę, na pewno na długo ją zapamięta.

A na zakończenie…

W dobrze opowiedzianej historii są: punkty zwrotne, symptomy przyszłych wydarzeń, zmiany napięcia i element zaskoczenia. Warto dążyć do tego, by słuchając Cię, publiczność zadawała sobie pytanie: „O! Ciekawe, co teraz się wydarzy!”. To oznacza, że opowieść była dobra, bo zaciekawiła słuchaczy. Zadbaj więc o to, by Twoja historia miała dużo ciekawych elementów – takich, które sprawią, że naprawdę warto będzie Cię słuchać.

[i] Greimas, A.J.,  Leach,E. (1989). Rytuał i narracja, PWN

[ii]Mark, M., Pearson, C.(2001).The Hero And The Outlaw. Building Extraordinary Brands Through the Power of Archetypes, McGrawHill