Marcin Mańka Akademia Komunikacji i Wizerunku – Coaching

Stres a zdrowie – wpływ napięcia i niepokoju na jakość życia

Kiedy słyszymy słowo „stres” kojarzy się nam ono zazwyczaj w negatywny sposób. Myślimy o rozmowie kwalifikacyjnej, maturze z matematyki albo ulicznym korku w drodze do pracy. Jednak stres jest fundamentalnym czynnikiem naszego rozwoju. Dzięki odpowiedniej reakcji na stres jesteśmy w stanie bardziej adekwatnie reagować na czynniki wywołujące go. Dostosowujemy się do otoczenia oraz jego wymagań poprzez odpowiadanie na informacje płynące z naszego ciała. Jedną z podstaw rozwoju psychicznego jest właśnie kształtowanie naszych schematów zachowań w sytuacjach stresowych.

Skutki stresu

Dopiero kiedy stres jest zbyt silny lub zbyt długotrwały zaczyna przynosić niepożądane objawy. Ten nadmiar napięcia, w czasie lub sile, przekraczający indywidualne możliwości adaptacyjne jednostki przyczynia się do rozwoju zaburzeń. Trwający za długo – wspiera rozwijanie się zaburzeń lękowych i depresyjnych. Stres traumatyczny, zbyt silny jak np. podczas niespodziewanej utraty bliskiej osoby lub zdrowia stwarza ryzyko wystąpienia PTSD (post-traumatic stress disorder) – zespołu pourazowego, który często definiuje na bardzo długi okres możliwości adaptacyjne osoby. W niektórych przypadkach nie poradzenie sobie ze stresem może wywołać zaburzenia osobowości, których terapia jest trudna, pracochłonna i długotrwała. A to dopiero wierzchołek góry lodowej. Zła dieta i otyłość bądź niedowaga, uzależnienia i nawyki, choroby większości układów narządów a także całe spektrum patologii relacyjnych i społecznych to możliwe objawy źle przeżywanego stresu. To zagrożenie jest bagatelizowane, głownie dlatego, że większość ludzi nie jest go w pełni świadoma. Nie popełniajcie tego błędu i zwracajcie uwagę na to jak się czujecie i dlaczego oraz uczcie się jak na to wpływać.

3 fazy stresu

Podstawę do obserwacji stresu stworzył ojciec tego obecnie popularnego pojęcia Hans Selye. Ten badacz węgierskiego pochodzenia spędził 50 lat na badaniu przyczyn i wpływu stresu na człowieka. Nazywany przez wielu Dr Stress pozostawił ogrom wiedzy przydatny nie tylko akademickim uczonym. Jednym z fundamentalnych koncepcji Selye’a były fazy stresu. Znajomość ich i zrozumienie nie jest trudne a bardzo ułatwia obserwowanie tego wydarzenia w nas samych oraz innych:

  1. Faza alarmowa – pierwsza reakcja niepokoju. Zaskoczenie spowodowane nieprzystosowaniem do zastałej sytuacji. Nasz umysł bije na alarm. W tej fazie wyróżniamy dwie subfazy:
    1. Stadium szoku – nasza uwaga jest ukierunkowywana na zagrożenie/wyzwanie, mniej istotne sprawy na ten okres zostają zawieszone. W krótkim momencie zmieniamy naszą orientację zadaniową
    2. Stadium przeciwdziałania szokowi – podejmujemy działania, które mają prowadzić do ustania poczucia dyskomfortu wywołanego stresem.
  2. Faza przystosowania – weryfikujemy czy podjęte działanie było odpowiednie względem sytuacji. Jednocześnie wytwarzamy umiejętność powtórzenia tej reakcji w podobnych okolicznościach. Jeżeli udało się wykonać zadanie, uczucie stresu zostało zniwelowane i nie ponieśliśmy strat – wszystko wraca do normy.

W innym wypadku następuje trzecia faza.

  1. Faza wyczerpania – nieprzerwane pobudzenie organizmu w stanie stresu prowadzi do wyczerpania. Znacząco spada odporność na kolejne szoki, zdolności adaptacyjne i perspektywa działania jest zaburzona. Spada także ogólna odporność organizmu co prowadzi do chorób psychosomatycznych . W ekstremalnych wypadkach może dojść do śmierci.

Zauważenie tego, że przeżywamy stres oraz to, że ustaje bądź nie, to baza do świadomości o swoim zdrowiu zarówno psychicznym jak i cielesnym. Nasz umysł oraz ciało bazują na tych doświadczeniach i w zależności od tego jakie oraz jak je przeżywamy stają się dla nas rozwojowe lub zaburzające. Pod tym względem powiedzenie „co cię nie zabije to cię wzmocni” jest nieadekwatne.

Para naukowców, Thomas Holmes oraz Richard Rahe, stworzyli kolejne pojęcie, ułatwiające obserwację i badanie stresu – stresor. Zauważyli, że bodźce wywołujące uczucie stresu różnią się od siebie intensywnością doświadczenia, przez co odpowiednio mocniej wpływają na nasze zdrowie. Badając m. in. osoby przyjmowane do szpitala oraz ich towarzyszy opracowali skalę 43 wydarzeń życiowych odbijających piętno na naszym zdrowiu. Okazało się, że osoby chore przeżywały więcej stresu w ostatnim roku niż osoby zdrowe. Każde wydarzenie ma przypisaną moc w skali od 0 do 100 a ich badania wskazują na to, że odpowiednia ilość punktów uzyskanych w okresie jednego roku prognozuje szansę na zachorowanie w przeciągu następnych dwóch lat. I tak:

  • 150–199 jednostek stresu daje 37% szans na chorobę,
  • 200–299 jednostek przewiduje 51%,
  • ponad 300 jednostek grozi 79%.

Na koniec przedstawiam listę wspomnianych stresorów. Weź długopis do ręki i sprawdź ile punktów dał Ci 2017 rok. Mam nadzieję, ż wynik będzie dla Ciebie wskazówką czego unikać w nowym roku i na jakie wydarzenia zwrócić uwagę w najbliższej przyszłości.

 Statystyczny efekt stresorów:

  1.  Śmierć współmałżonka (100)
  2.  Rozwód (73)
  3.  Separacja małżeńska (65)
  4.  Pobyt w więzieniu (63)
  5.  Śmierć bliskiego członka rodziny (63)
  6.  Zranienie ciała lub choroba (53)
  7.  Zawarcie małżeństwa (50)
  8.  Zwolnienie z pracy (47)
  9.  Pogodzenie się ze skłóconym współmałżonkiem (45)
  10. Przejście na rentę lub emeryturę (45)
  11. Choroba w rodzinie (44)
  12. Ciąża (40)
  13. Kłopoty w pożyciu seksualnym (39)
  14. Powiększenie się rodziny (39)
  15. Rozpoczynanie nowej pracy zawodowej (39)
  16. Zmiany w dochodach finansowych (38)
  17. Śmierć bliskiego przyjaciela (37)
  18. Zmiana zawodu (36)
  19. Wzrost konfliktów małżeńskich (35)
  20. Hipoteka ponad 10000 dolarów (31)
  21. Wiadomość o konieczności zwrotu większego długu lub pożyczki (30)
  22. Zmiana stopnia odpowiedzialności w życiu zawodowym (29)
  23. Opuszczenie przez dzieci domu rodzinnego (29)
  24. Kłótnie i starcia z krewnymi współmałżonka (29)
  25. Wzmożenie wysiłku dla wykonania jakiegoś zadania (28)
  26. Początek lub zakończenie pracy zawodowej współmałżonka (26)
  27. Rozpoczęcie lub zakończenie nauki szkolnej (26)
  28. Zmiany standardu, poziomu życia (25)
  29. Zmiany osobistych nawyków i przyzwyczajeń (24)
  30. Starcia z szefem (23)
  31. Zmiany warunków pracy lub najbliższego otoczenia (20)
  32. Zmiana mieszkania (20)
  33. Zmiana szkoły (20)
  34. Zmiany w spędzaniu wolnego czasu (19)
  35. Zmiany w praktykach religijnych (19)
  36. Zmiany w nawykach życia towarzyskiego (18)
  37. Hipoteka lub zaciągnięcie długu poniżej 10000 dolarów (17)
  38. Zmiana nawyków snu (16)
  39. Zmiany częstości spotkań rodzinnych (15)
  40. Zmiany nawyków żywieniowych (15)
  41. Urlop (13)
  42. Święta Bożego Narodzenia (12)
  43. Małe naruszenie przepisów prawnych (11)